स्वाथ्य: वात (Arthritis)

FacebookTwitterGoogle+Share

पुण्डरी अर्याल
पुण्डरी अर्याल

वात (Arthritis)
सरिरमा हुने दुखाइ,शोथ (सुन्निने ) र कडापन हुने लक्षण देखा पर्दछ | यस्ता लक्षण साधारणयता वात अथवा गठिया कारणले हुने गर्दछ | जसलाइ आर्थराइटिस भन्दछन | मानिसमा धेरै किसिमका वात रोग हुने गर्दछन तर यहा प्राय हुने ३ किसिमका वात रोगको बारेमा चर्चा गरिराखेका छौ |
1.ओस्टोआर्थराइटिस(Osteoarthritis)
यो रोग साधारणतया हाड जोर्नीमा कमजोरी भै रोग बन्दछ | हाडजोर्निमा असामान्य wear and tear स्थिति भएर हाडजोर्नीको टिस्सु (कोष) नाश हुदै जान्छ | यो रोगमा सरिरको प्राय सबै जोर्निहरुमा हुने गर्दछ | यसले सबै भन्दा धेरै असर कमर,घुडा, घाटि, हातका औलाहरुमा असर गर्दछ | यो प्राय पुरानो चोटको कारणले, सरिरको वजन बढी भै हाडजोर्नीमा तनाब उत्पन्न भै यो रोगको सुरुवात हुने गर्दछ | यस रोगमा हड्डीको पुछारमा हुने तन्किने कोष खीइदै जाने जान्छ, जुन कोषले घर्षणलाइ कमि गराउन सक्दैन र हाड जोर्नी सुनिने दुख्ने गर्दछ | जोर्निका हड्डी एक आपसमा नजिक हुदै जाने, घर्षण र दवाव बढ्दै जानाले अरु जटिल समस्या आउछ |
के कारणले हुन्छ वात ?
हाडजोर्निमा हुने एक किसिमको cartilage नामक कोष तन्किने र लचकदार कोष हुन्छ |जसले हड्डीको जोडमा ग्रिसको काम गरेको हुन्छ | त्यो कोष बिस्तारै नास हुदै जान्छ र त्यो भाग कडा हुदै जान्छ | कोषले भारलाई समन गर्न सक्दैन, मांसपेशीमा खिचाव आउछ र दुखाइ बढ्दै जान सक्छ | अझ यो अबस्था बढ्दै गयो भने हाड एक आपसमा घोटिएर अरु खराब अबस्था आउँन सक्छ | जब हाम्रो उमेर बढ्दै जान्छ, यो रोग हुने सम्भावना पनि बढ्दै जान्छ | ५० बर्षको उमेर पछी यो रोग लोग्ने मान्छेको तुलनामा आइमाईलाई बढी हुने गर्छ | कसै कसैलाई कम उमेरमा पनि यो रोग हुन् सक्छ |
१. बंशानुगत: केहि मानिसहरुलाई बंशानुगत( हेरिडीटि)को कारणले ती cartilage कोषको निर्माण गर्न सक्दैनन् जसको कारणले यो रोग हुन् जान्छ |
२. जन्मदै कुप्रो परेर जन्मेको बालकमा यो रोग हुने गर्छ |
३. मोटो मान्छेलाई सरिरको वजनलाई थाम्न नसकेर पनि जाँघ, घुंडा, मेरुदण्डमा वात लाग्ने गर्छ |
४. हाड जोर्निहरुमा चोट पटक लागेर वा भाचिएर भएको सरिरको अंगमा वातरोग हुनलाई मदत गर्दछ |
५. धेरै पटक झुक्न पर्ने काम वा हात खुट्टा चलाई रहन पर्ने काम भएका मानिसलाई यो रोग लाग्ने सम्भावना बढी हुन्छ |
६.अन्य रोगहरु जस्तै हर्मोनको कारण अथवा सरिरमा आइरनको मात्रा बढी हुने र सारीरिक कम्जोर भएको बेलामा पनि यो रोग लाग्ने सम्भावना बढछ
यस रोगको लक्षणहरु :
*जोर्निहरुमा एकदमै पिडा हुन्छ, खास गरि आफु चलायमान गरि रहदा
*सक्रिय हुदा वा लामो समयसम्म निस्क्रिय पछी दुखाइ हुने गर्छ |
*आराम गर्दा वा बसिरहदाको तत्पश्चात सरिर मा कडापन हुने |
* हातका औलाहरुका बिचमा र छेउका जोर्निहरुमा दुखाइ हुन् सक्छ |
* हाड जोर्नीमा सुजन |

यसको निदान के हो ?

यो रोगको निदान वा खुट्याउन पत्ता लगाउन, रगतको परिक्षण, एक्स रे, एम आर आइ आदि हुन् |आर्थोस्कोपी(arthroscopy) सर्जिकल प्रक्रियाबाट पनि वात रोगको (diagonosis) पता लगाउन सकिन्छ | दुखेको ठाउको परिक्षण, सुनिएको ठाउ र त्यसको अबस्था र लक्षणले कुन खाले वात हो भनेर पट्ट लगाइन्छ |

यसको उपचार के हो त ?

यो रोगले पिडित भएपछी, पीडालाई कम गर्न केहि सारीरिक ब्यायाम गर्न लगाइन्छ | दुखाइ कम गर्नको लागि पेन मेडिसिन दिईन्छ | तौल घटाउन आबस्याक भएका रोगीहरुलाई तौल घटाउन लगाइन्छ | कहिले काही घुडा सुनिएर पानि जमेको हुन् सक्छ, त्यो अबस्थामा घुडाको पानि निकालिन्छ | हाड जोर्नीमा औषधिको सुइ लगाउने गरिन्छ | दुखेको ठाउमा चिसो वा तातोले सेकेर पनि दुखाइ कम गर्न सकिन्छ | यस्तै किसिमका उपचार गरिन्छ | साधारणतया सर्जिकल विधिबाट केहि कम त हुने छ तर निको हुदैन | जोर्नीमा भार काम गर्न सहायक लौरोको सहायता लिनु पर्छ |

औषधीहरु:
acetaminophen (tylenol), ibuprofen( Advil,motrin), naproxen यी औषधिहरु पसलमा किन्न पाइन्छ | यी औषधि लगातार खाइ राखे यस्ले साइड इफेक्ट गर्न सक्छ, डाक्टरलाई जचाएर मात्र औषधि खानु उपयुक्त हुने छ | दुखेको ठाउमा लगाउने केहि क्रिम र स्प्रे पनि हुन्छन त्यसले पनि दुखाइलाइ कम गर्न सकिन्छ |

सर्जिकल उपाए :
arthroscopy दुखेको, सुन्नीएको ठाउबाट damage cartilage लाइ सफा गरिन्छ जसलाई टिस्सु रिपायर भन्ने पनि गरिन्छ | यो काँध र घुँडामा मात्र गरिन्छ | यी ठाउमा आर्टिफिसियल बोन पिस पनि प्रयोग गरेर पनि उपचार गरिन्छ |

बैकल्पिक उपचार
योगा : सुर्य नमस्कार, कपाल भाति, अनुलोम विलोम, भस्त्रिका प्राणायाम र ध्यान |
आयुर्वेदिक औषधि : Boswellia and Commiphora Mukul capsule, योगराज गुग्गुल
अभयंग आयुर्बेद मसाज: महानारायाण तेल र तिलको तेलले मालिस गर्ने , नरिवलको तेल मालिस गर्दा पनि फाइदा हुन्छ | निर्गुन्डीको काँडा, बेसार अदुवा अश्वगन्धा, लह्सुन,जिरा मेथि तिलको तेलमा पकाएको तेलले मालिस गर्ने |

घरेलु:१. बोक्रा सित पातलो आलुको स्लाइस पानिमा भिजाई राख्ने बिहान खालि पेटमा उक्त पानि पिउने २. दालचिनी र मह खालि पेटमा १/१ चमच खाने

अक्युपन्चर: यो चाइनिज प्रबिधिको उपचार बिधि हो | यस बाट पनि यो रोगमा आराम भएको विस्वास गरिन्छ |


Fatal error: Uncaught Exception: 12: REST API is deprecated for versions v2.1 and higher (12) thrown in /homepages/6/d281313289/htdocs/hamronepal/wp-content/plugins/seo-facebook-comments/facebook/base_facebook.php on line 1273