१४. 

जुनालाई बाटोमा धेरैले सोधे, “जुना कहाँ हिड्यौ । यस्ता बालक लिएर ?” तर कसैलाई केहि भनिनन । जुनाका आँखा आँशुले भरिएका थिए । एकातिर लोग्नेको मर्दो जिउदो केहि खबर थिएन । अर्को घरमा मुखले केहि नभने पनि ब्यबहारले गर्नु सम्म गरे पछि बसी खान नभएर यसरी घर त्यागेर निस्केकी जुनाको मनमा आगो बलेको थियो । त्यो आगोले अरुलाई डढाउन नसके पनि आफै खरानी हुने अबस्था भने भएकै  थियो । 

माइतीघर नपुग्दै बडीयारमा हेलिएर मरौ जस्तो उनलाइ नलागेको पनि   होइन ? फेरी बडियारमा होमिन केले रोक्यो कुन्नी ? बडियारको किनार पुगेपछि उर्लेको पानीलाई हेरिन, काखको छोरी हेरिन, मामाघर रहेको बाबुराजा सम्झीइन । लोग्नेको नराम्रो खबर अहिले सम्म आफुले सुन्न परेको छैन । पक्कै वहाँ जीवित हुनु पर्छ ! मनमनै गुन्छिन उनले वहाँ त हिम्मतिलो मान्छे हो । गाउ समाजमा जिम्मालले केहि नराम्रो गर्ने बित्तिकै गाउलेको पक्षमा बोलेर न्यायोचित काम कुरा गराउने मान्छे । वहाँले सत्यको पक्षमा अडिक रहने मान्छे निडर स्वभाव भएको मान्छे आखिर यसरि लुरुक्क किन घर छोडेर हिड्नु भयो ? यो प्रश्न जुनाको मनमा रही रहन्थ्यो । 

उनको मनले बडियारमा होमिन गैकी जुना फरक्क फर्केर माइतिको बाटो लागिन । उनीसंग बाटोमा खाने न त अर्नी नै थियो । न उनीसंग पैसा नै थियो । बाटामा पानी पिउदै राती अध्यारोमा छम छुम गर्दै माइतीघरको पिडिमा गएर कुटिरो र त्यसमाथि बोकेकी छोरीलाइ तल राखिन र पिडिमा थचक्क बसिन । पहाडमा सम्साझ नै खाइवरी चाडो सुत्ने र बिहान चाडै उठेर घरधन्दामा लाग्न उठी हाल्ने चलन थियो । राति घरभरि एउटा टुकीले जताततै उज्यालो पुर्याउन पर्ने हुनाले घरमा बत्ति बलेको हुने कुरै भएन। पहिला उनले काखकी छोरीलाई दुध खुलाउन थालिन । अर्की छोरीले कुइ कुइ गर्दै थिइ । 

बाहिर पिडीमा कल्यांग मल्यांग आवाज सुने पछि मामला बाजे को हो ? भन्दै बाहिर निस्के, पछि पछि मालमा बज्यै टुकी बालेर आइन । आफ्नी आमालाई देखेर झम्टेर अँगालो हाली धक मर्ने गरि रोइन । दुवै नातितीहरुलाई समालेर भित्र लगे । ठुलो ओछ्यान अगाडी रहेको अगेनोमा खोस्रेर आमाले आगो बालिन। त्यति टाढाबाट भोकै प्यासी भएर आइकी छोरी जुनाकोलागि खुवाउन पकाउन थालिन । मामला बुढा टाउकोमा हात राखेर गम्भीर मुद्रामा आफ्नी छोरी जुनाको अनुहार तुकिको मधुरो उज्यालोले नियाल्ने कोशिश गरे । 

मामला बाजेले जिम्मालले गर्दा दुइ दुइ वटा झडकेला छोरा माथी उमेरै नपुगेकी बाल्खई छोरीलाइ उनको भाइलाई दिदाँको परिणामले  आजको परिस्थिति आएको हो । हतार र दवावमा गरिएको निर्णय जिन्दगिभरि मान्छेलाई यस्तरी पिरोली रहदो रहेछ । उनले बुझी हाले ज्वाईघर नफर्केकोले पक्कै ति छोरा बुहारीले बसी खान नदिएर यसरी छोरी आइ । उता कान्छी छोरीलाइ घरकै सासु र लोग्ने मिलेर पेट बोकेकी अबस्थामा पिटेर लखेटेछन् । हिजो मात्रै घरमा टेकेकी छन । छोरा बोधराजको पहिलो बिहे गरेको बाट सन्तान नभएर अर्को बिहे गरिदिए । पिरै पिर थपिएको थियो । मनमा कुरा खेलाउदा खेलाउदै  मामला बाजेले खुट्टा तनक्क तन्काएर भुइमा लडे । 

मधुरो उज्यालोमा रुवा बासि मच्चियो । छिमेकीलाइ हार गुहार गरे । लाहुरेका बा आएर मामला बाजेको नाडी समाते । नाडी चलिरहेको थियो । बल्ल बल्ल उठाए । न समातिकन बस्न सकेनन । रातारात धामी झाक्रीलाई बोलाए, गाउलेहरुले । धामी झाक्री ल्याउदा ल्याउदै झिसमिसे उज्यालो भैसकेको थियो । गाउका मान्छेहरु जुटे । के भयो ? मामला बाजेलाई भन्दै नजिक आएर हात समाते । मामला बाजेलाई बाहिर निकालेर तुलसीको मठमा सारे ।  

धामी झाक्री आएर बाहिर नै आखत हेर्न थाले भने कसैले ढ्यांग्रो ठोक्न थाले । कसैले मसान लागेको, कसैले कुल लागेको भनेर छुट्याए । पानि कचौरामा खरानीले फुकेर खुवाउन थाले । झाक्रीले कालो कुखुरो बलि दिन पर्छ भने । बैद्य आएर जरिबूटि थिचेर खुवाउन थाले । यो क्रम हप्तौसम्म चल्यो । तर मामला बाजे उठन सकेनन । न ज्वरो, थियो, न उनि बोल्न सक्छन, कतिखेर कतिखेर ऐया भन्दै कहराउछन । मुखमा हाली दिए खान्छन । मुख बाङ्गो भएको छ । वहाको माथि देखि तल सम्मको एक हर चल्दै चलेन ।बोलेको कुरा बुझिएन । 

कुल देवता लागे भनेर उनलाई धजा दुध धार दिने काम गरियो । वहाँको ग्रह बिग्रेको भनेर ग्रह शान्तिको पुजा लगाइयो । केहि गरे पनि वहाँलाइ संच भएन । वहाँलाइ वास्तबमा मस्तिस्क घात भएर लकुवा भएको हो भन्ने गाउले ले अनुमान लगाए । दुवै छोरीको घरमा खटपटी भएर नफर्किने गरेर माइतीघर आएका रहेछन अनि किन मामला बुढा न ढलुन त ? भनेर गाउले हरुले भन्न थाले । 

जुनाले आफ्नो कुरा बालाइ आफुले पाएको दुख र यसरी आउँ परेको कुरा भन्नै पाइनन । माइती पसेको दिन नै बा लाइ यस्तो हालत भएको उनको मन छिया छिया भयो । आफ्नो कर्ममा कस्तो अभाग लेखेको रैछ भन्दै टाउकोमा हानिन ।  बाबालाइ प्यारालाइसिस भयो । धामी झाक्री  र बढो मुश्किलले बैद्य भेटिन्थे ।जे जति आए तिनीहरुले जानेको जति,सक्ने जति गरे । कुनै उपाएले मामला बुढालाई उठाएर ठाडो बनाउन सकिएन । बाबुको स्याहारमा लागि रहिन, महिनौ दिनसम्म । एक महिना काट्यो, दुइ महिना काट्यो यसै गरेर छ छ महिना सम्म आफ्नो लोग्नेको मर्दो जिउदो खबर आएन । न मान्छे आए, न त खबर नै आयो । जब मन आतिन्थ्यो तब जिउदो लास जस्तै भएर पिढीमा लडेका बाबुलाई हेरेर जुनाका आँखाबाट आँशु बर्शिन्थ्यो । त्यो देखेर बोल्न नसकेपनि मामलाबाका आँखाबाट पनि आँशु झरिरहन्छ । 

 

क्रमश :

 

०८/१५/२०२२